Hamileliğin 3. Ayı
Dokuzuncu hafta, rahim içi hayatın sonuna kadar devam edecek olan “cenin gelişiminin” başlangıcıdır. Bu gelişme, dokuların ve organların ayrılmasının yanında tüm vücudun önemli ölçüde şekillenmesine ve gelişimine eşlik eder.

Cenin, büyümekte olan plasentaya göbek bağı ile bağlanmış olarak amniyon kesesinin içinde yüzmektedir. Göbek bağı bebeğe, annesinden gönderilen (hormonlarla iletilen) sinyalleri aktarır, oksijen ve besin sağlar.

Kısa bir süre önce hilal şeklinde kıvrılmış olan fetüsün vücudu esner. Göğüs içine yerleşmiş olan başı yukarıya doğru kalkar. Bebek sadece bir “yetişkin” pozisyonunu almakla kalmaz, aynı zamanda kuyruk kısmı da yok olur.

Yüz hatları üçüncü ayda daha da keskinleşir. Başlangıçta iki tarafa yan bakan fetüsün gözleri, yüzün orta kısmına doğru yerleşir ve kulaklar başın yan kısmından son alacakları konuma doğru hareket ederler. Alt tarafta büyüyen uzuvlar daha kısa ve üsttekilere göre daha şekilsiz olsalar da gövdenin geri kalan kısmı ile orantılı bir hal almaya başlarlar.

Dokuzuncu Hafta


Yüz hatları daha da belirgin bir hal alır. Üst dudak belirir, burun delikleri görünür, çene ortaya çıkmaya başlar, gözler kafanın iki tarafına doğru hareket eder ve yüzün orta tarafına çekilirler. Boyun daha da uzar ama fetüsün büyük başı, göğüse yapışmış bir şekilde durmaya devam eder.

Tüm diş filizleri oluşmuştur. Bu haftada fetüs, dil filizleri ve ses tellerini geliştirir. Derisi ince ve şeffaf olmaya devam eder ama artık iki katmanı vardır. Sebasöz bezler görülür, ince ve yumuşak tüyler (aynı zamanda laguno olarak da bilinirler) vücudun yüzeyinde belirir.

Tüm organların temel unsurları gelişmiştir. Kalp tamamen oluşmuştur ve artık dakikada 180 defa atmaktadır. Bu genelde bir yetişkinin kalp atışının iki katıdır.

(Yüze yakın tutulan bir el)

Beyin üç hafta öncesine göre dört kat daha büyüktür. Bağırsakların orta bölümü o kadar hızlı gelişir ki bebeğin midesi sıkışmaya başlar. Bebek amniyon kesesinin içinde hareket ediyor olmasına rağmen, bu hareketler anne tarafında hissedilmez.

Dokuzuncu haftada erkeklerde testislerin ve sperm keselerinin, kızlarda ise yumurta hücrelerinin oluşumu gerçekleşir. Her iki cinsiyette de dış seks organları birbirlerine benzemeye devam eder.

Hamileliğin 12. haftası civarında daha gelişmiş olurlar ve sadece o zaman cinsiyetin belirlenmesi mümkün olur.

Onuncu Hafta


Fetüs amniyon sıvısını yutmaya başlar ve midesini bununla doldurur. Böbrekler oluşmuştur ve fetüs amniyon sıvısı içerisine idrar yapmaya başlar.
Yüz hatları daha da belirginleşir. Bebek gözlerini kapalı tutar. Gözleri hamileliğin yedinci ayında tamamen açılacaktır.

Bebeğin yüzü hareketlenmiştir. Dudaklarını oynatabilir, sıvı yutabilir, mimikler yapabilir, alnını çatabilir, yüzünü çekebilir ve esneyebilir!

Uzuvlar daha da güçlenmektedir. Kollar belirgin şekilde oluşmuştur, dirsek büklümleri belirmeye başlamıştır ve bebek kollarını vücuduna doğru çeker. Parmakları arasındaki zar ortadan kalkmıştır.

Parmaklar ve parmak uçları belirir ve elleri doğru ölçülere gelir. Ayak parmakları artık zarlar tarafından tutulmamaktadır.

On Birinci Hafta


Karaciğer hızla büyümektedir ve neredeyse tüm karın kısmını doldurmuştur. Karın boşluğuna artık sığmayan bağırsaklar göbek bağı içinde gelişmeye başlar. Karında yeterince boşluk bulunduğunda bağırsaklar bu boşluğa geri çekilecektir. Böbrekler, adrenal bezlere doğru hareket eder. Deri uygun rengi almış olmasına rağmen hala çok incedir, tüm kan damarları açık bir şekilde görülebilmektedir.

Boyun daha da incelir ve uzar.

On İkinci Hafta


Tırnaklar hızla şekilde gelişmeye başlar ve saç köklerinin filizleri deri üzerinde görülür. Bağırsaklar kasılır ve peristaltik hareketlerini yapmaya başlarlar; glikoz onların duvarlarından emilir. Hipofiz artık hormonlar üretmeye başlamıştır. Bebek harici uyaranlara tepki vermeye başlar ve ne zaman sıkı bir dokunma hissederse o zaman şiddetli bir şekilde vücudunu hareket ettirir. Amniyon sıvısının hacmi artmaktadır ki bu da bebeğin suda serbest bir şekilde yüzmesine olanak tanımaktadır.

Eller bebeğin kendi yüzüne dokunabilmesine yetecek kadar uzamıştır. Kaslar önemli bir hızla oluşuma devam ederken fetüs egzersizler yapmaya meyillidir. Kas koordinasyonu ve çalışması, aynı zamanda da kasların sinir sistemi ile etkileşimleri gelişmektedir.

Bebeğin serbest bir şekilde sallanması ve karın duvarına çarpmadan uzuvlarını sağa-sola oynatması için yeterince yeri vardır. Uzuvlarını yavaşca esnetir ve büker. Avucuna dokunacak şekilde yumruğunu sıkabilmektedir.

Göğüs kısmı nefes alma hareketlerini gerçekleştirir ve amniyon sıvısını akciğerlere çeker. Bebek doğumdan sonra alacağı ilk nefes için kendini hazırlamaktadır.

Plasenta 12. haftada oluşmuştur ve bebeğin yaşam fonksiyonlarını tam olarak desteklemeye başlamıştır. Rahime tutturulmuş kalın bir diski andırır ve bu aşamada fetüsten çok daha büyüktür.

Üçüncü Ayın Sonu

Bebek gelişiminin kırılma noktasını atlatmıştır. Artık bir embriyo değildir. En önemli gelişim aşaması olan “organogenezi” yani insan vücudundaki organ ve sistemlerin oluşma ve gelişme aşamasını geçmiştir. Artık daha sabit bir aşamaya ulaşmıştır ve kalıtımsal hastalıkların riski de azalmıştır. Boyu 6 cm’den uzundur ve yaklaşık 15 gr ağırlığındadır. Amniyon sıvısıyla dolu bir kesede, yaşam fonksiyonlarını geliştirmeye devam eden, duyarlı ve aktif bir canlı olmuştur.